Cuối tuần trước, một bài phân tích ngắn gọn thu hút sự chú ý: dự đoán XRP sẽ vượt 1$, ETH quay lại 2000$, còn NEAR thì "thoát khỏi xu hướng". Điều lạ là cùng một tác giả, trong cùng một bài, lại viết: "thị trường có lẽ chưa sẵn sàng cho một sự đảo chiều nhanh chóng".
Sự mâu thuẫn ấy khiến tôi nhớ lại tháng 6/2020 – giữa DeFi Summer, khi mọi người lao vào các pool yield 500% mà quên mất rằng thanh khoản đến từ đâu. Tôi, khi đó 23 tuổi, vừa tốt nghiệp thạc sĩ Khoa học Máy tính, làm việc cho một quỹ nhỏ ở Bogotá. Tôi đã kiếm được 1,5 ETH từ yield farming, nhưng cảm giác kiệt sức khi nhìn thấy sự đầu cơ mù quáng.
Câu hỏi đặt ra: liệu những dự đoán giá hiện tại có thực sự phản ánh dòng chảy thanh khoản toàn cầu, hay chỉ là tiếng vọng của những kỳ vọng cũ?
Bối cảnh vĩ mô: Bản đồ thanh khoản đang thay đổi
Khi nói về crypto, tôi ít khi bắt đầu bằng biểu đồ giá. Tôi bắt đầu bằng thanh khoản. Tháng 9/2023, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất ở mức 5,25-5,5%, nhưng bảng cân đối kế toán đã giảm gần 1.000 tỷ USD so với đỉnh. Điều này có nghĩa là thanh khoản toàn cầu đang thắt chặt. Tuy nhiên, từ cuối tháng 10, chỉ số DXY giảm từ 107 xuống 103, và thị trường crypto bắt đầu phục hồi. XRP, ETH, NEAR đều tăng 20-30% trong hai tuần. Nhưng liệu sự phục hồi này có bền vững?
Nhìn vào thị trường trái phiếu Mỹ, lợi suất trái phiếu 10 năm đã giảm từ 5% xuống 4,4% – dấu hiệu của kỳ vọng suy thoái. Khi nhà đầu tư lo ngại suy thoái, họ thường chuyển sang tài sản trú ẩn an toàn, không phải crypto. Thực tế, dòng vốn vào quỹ ETF Bitcoin trong tháng 11 vẫn âm ròng, dù giá tăng. Điều này gợi ý rằng đợt tăng hiện tại do short cover và giao dịch nội ngày, không phải dòng vốn tổ chức dài hạn.
Phân tích kỹ thuật và dữ liệu on-chain: Tín hiệu thật hay ảo?
XRP và cú vượt 1$ XRP từng chạm 1$ vào tháng 11/2021, giảm xuống 0,3$ vào cuối 2022. Hiện tại, giá đang ở 0,68$. Mức 1$ là vùng kháng cự tâm lý mạnh, cũng là đỉnh của phạm vi tích lũy 3 năm. Tuy nhiên, dữ liệu on-chain cho thấy khối lượng giao dịch trên sàn Binance tăng đột biến vào ngày 6/11, nhưng tỷ lệ dòng tiền vào/ra (in/out) vẫn âm. Điều này có nghĩa là nhiều holder đang bán ra khi giá tăng. Hơn nữa, số dư XRP trên các sàn giao dịch chỉ giảm nhẹ, không có dấu hiệu tích trữ. XRP phụ thuộc nhiều vào kết quả vụ kiện SEC. Nếu Ripple thắng kiện, giá có thể vượt 1$. Nhưng nếu thua, XRP sẽ lao dốc. Tôi đã thấy kịch bản này năm 2020 với Telegram – khi SEC thắng, Gram token không bao giờ ra mắt. Rủi ro pháp lý vẫn tồn tại.
ETH và cột mốc 2000$ ETH hiện giao dịch quanh 1800$. Mức 2000$ là kháng cự kỹ thuật vùng $1950-$2100. Nhưng tôi quan tâm đến một chỉ số khác: tỷ lệ staking. Kể từ khi Ethereum chuyển sang Proof-of-Stake, lượng ETH staked đã tăng lên 26% tổng cung. Điều này tạo ra áp lực bán tiềm ẩn khi phần thưởng staking được bán ra. Hơn nữa, phí giao dịch Ethereum vẫn thấp, dưới 5 gwei trong nhiều ngày, cho thấy nhu cầu sử dụng mạng yếu. ETH có thể tăng lên 2000$ nhờ tâm lý, nhưng nếu không có hoạt động on-chain thực sự, đó chỉ là sự phục hồi kỹ thuật.
NEAR và xu hướng lệch pha NEAR từng là một trong những L1 hứa hẹn nhất năm 2022, với công nghệ sharding và vốn hóa gần 10 tỷ USD. Nhưng hiện tại, vốn hóa chỉ còn 1,5 tỷ USD. Sự "thoát khỏi xu hướng" mà tác giả đề cập có thể ám chỉ việc NEAR không theo kịp đà tăng của BTC và ETH. Dữ liệu on-chain cho thấy tổng giá trị khóa (TVL) trên NEAR giảm từ 400 triệu USD xuống 80 triệu USD trong năm qua. Số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày cũng giảm 60%. Khi không có sự phát triển về hệ sinh thái, giá chỉ phụ thuộc vào đầu cơ. Tôi đã chứng kiến sự sụp đổ tương tự với Solana vào cuối 2022 trước khi nó hồi phục nhờ các ứng dụng thực tế. Nhưng NEAR chưa có chất xúc tác tương tự.
Góc nhìn phản trực giác: Vì sao thị trường chưa sẵn sàng đảo chiều?
Đám đông thường nghĩ rằng giá tăng là tín hiệu của một chu kỳ mới. Nhưng kinh nghiệm 13 năm quan sát ngành của tôi chỉ ra rằng sự phục hồi nhanh sau một đợt giảm sâu thường là bẫy tăng giá (dead cat bounce), đặc biệt khi thanh khoản vĩ mô vẫn thắt chặt.
Có ba yếu tố mà hầu hết mọi người bỏ qua: 1. Dòng tiền từ cá voi: Dữ liệu from Santiment cho thấy các địa chỉ nắm giữ 100-10.000 BTC đã bán ròng trong 7 ngày qua, bất chấp giá tăng. Đây là hành vi "phân phối" điển hình. 2. Funding rate âm vẫn tồn tại: Trên Binance Futures, funding rate cho BTC và ETH vẫn dương nhẹ (0,01%), nhưng khối lượng hợp đồng mở giảm. Điều này cho thấy tâm lý lưỡng lự. 3. Sự kiện giảm một nửa Bitcoin (halving) đã được định giá? Halving thường là chất xúc tác tăng giá, nhưng nếu thị trường đã kỳ vọng trước, hiệu ứng có thể yếu. Năm 2020, BTC tăng 300% sau halving, nhưng năm 2016 chỉ tăng 100%. Hiện tại, BTC đã tăng 130% từ đáy 15.000$ lên 35.000$. Liệu halving còn đủ sức đẩy giá lên cao hơn?
Tôi nhớ lại mùa hè 2022, khi Terra sụp đổ, tôi mất 2 ETH (lúc đó khoảng 4.000$). Tôi đã nghỉ làm 2 tháng, đi trekking ở Sierra Nevada de Santa Marta để tự hỏi liệu crypto có thực sự mang lại giá trị. Câu trả lời là có, nhưng không phải tất cả. Những dự án dựa trên đầu cơ thuần túy sẽ chết.
Takeaway: Định vị lại chu kỳ
XRP có thể vượt 1$ nếu SEC kiện thắng, ETH có thể chạm 2000$ nếu dòng vốn ETF chảy vào, NEAR sẽ tiếp tục giảm nếu không có đổi mới. Nhưng tất cả chỉ là kịch bản ngắn hạn. Câu hỏi thực sự là: liệu chúng ta đã ở cuối chu kỳ tăng hay mới chỉ bắt đầu?
Thanh khoản toàn cầu vẫn đang thắt chặt, nhưng kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất vào năm 2024 có thể thay đổi mọi thứ. Nếu lãi suất giảm, crypto sẽ hưởng lợi. Nếu suy thoái xảy ra, tiền sẽ chảy vào USD và vàng, không phải crypto.
Nhà đầu tư thông minh không mua vào đỉnh của một đợt phục hồi. Họ chờ đợi tín hiệu xác nhận: dòng tiền tổ chức thực sự, sự phát triển của hệ sinh thái, và sự rõ ràng về quy định. Còn lúc này, hãy giữ tiền mặt và quan sát.
Như tôi đã viết trong một báo cáo dài 15 trang vào tháng Giêng năm 2024 về Bitcoin ETF: "Thị trường thường thưởng cho sự kiên nhẫn, không phải sự vội vàng."