MARA CEO thừa nhận Bitcoin bỏ lỡ thanh toán: Bài toán thật nằm trong bảng cân đối kế toán

Fred Thiel vừa nói điều mà không CEO khai thác Bitcoin nào muốn thừa nhận: Bitcoin đã bỏ lỡ cơ hội trở thành phương tiện thanh toán. Câu nói không đến từ một nhà phê bình. Nó đến từ giám đốc điều hành của Marathon Digital, công ty khai thác Bitcoin niêm yết lớn nhất nước Mỹ. Tôi đọc thông tin qua Crypto Briefing và tôi không bất ngờ. Vấn đề không nằm ở công nghệ. Vấn đề nằm ở mô hình doanh thu. Marathon Digital, hay MARA, vận hành hàng chục nghìn máy đào ASIC. Họ tiêu thụ điện như một thành phố nhỏ. Sau halving thứ tư, doanh thu từ phần thưởng khối giảm một nửa trong khi chi phí điện và thiết bị vẫn tăng. MARA từng huy động hàng trăm triệu đô la bằng trái phiếu chuyển đổi để mua bitcoin và đầu tư máy móc. Mô hình đó hoạt động khi giá BTC tăng. Khi giá đi ngang, lãi vay trở thành gánh nặng. Áp lực từ cổ đông buộc ban lãnh đạo phải kể một câu chuyện tăng trưởng mới. Câu chuyện đó mang tên AI. Thiel nói thanh toán Bitcoin thất bại vì tốc độ và chi phí. Ông không sai. Nhưng ông không nói hết bối cảnh. Việc một CEO khai thác Bitcoin chủ động chê khả năng thanh toán của Bitcoin, đồng thời định hướng công ty sang trung tâm dữ liệu AI, không chỉ là nhận định kỹ thuật. Đó là tín hiệu chiến lược từ một doanh nghiệp đang chảy máu. Hãy nhìn vào thực tế kỹ thuật. Bitcoin xử lý trung bình 7 giao dịch mỗi giây. Mỗi khối mất 10 phút, nhưng khi mạng tắc nghẽn, người dùng có thể chờ hàng giờ. Phí giao dịch có thể nhảy từ 1 đô la lên 50 đô la chỉ trong vài ngày. Tháng 4/2024, sự kiện Runes đẩy phí trung bình vượt 100 đô la. Một tách cà phê không thể trả phí 100 đô la. Giá Bitcoin biến động 5 đến 10 phần trăm mỗi ngày. Đó là công thức thất bại cho thanh toán bán lẻ. Vấn đề nằm trong thiết kế. Một lớp thanh toán toàn cầu phi tập trung, an toàn và có thể mở rộng cùng lúc là bộ ba bất khả thi. Bitcoin chọn an toàn và phi tập trung. Người dùng muốn tốc độ. Họ rời đi. Stablecoin là bên đón nhận. USDT và USDC xử lý hàng trăm tỷ đô la khối lượng mỗi tháng. Chúng chạy trên nhiều mạng, hoàn tất trong vài giây và được neo giá. Về mặt giao thức, chúng không thông minh hơn Bitcoin. Nhưng chúng hy sinh tính phi tập trung để đổi lấy sự tiện lợi. Người dùng chấp nhận rủi ro đối tác vì sản phẩm dùng được. Thị trường đã quyết định. Tôi đã nhìn thấy ranh giới này từ năm 2017. Khi kiểm tra hợp đồng thông minh của dự án ICO AuraToken, tôi phát hiện lỗi overflow trong hàm transferFrom. Hợp đồng ICO lỗi? Tôi đã thấy và vá nó. Tôi nhận 2.000 đô la bounty, nhưng bài học đáng giá hơn là: cơ chế thanh toán phải ưu tiên sự chính xác và trải nghiệm người dùng. Bitcoin không làm được điều đó ở lớp cơ sở. Lightning Network là bản vá. Nhưng Lightning hiện chỉ nắm giữ khoảng 5.000 bitcoin thanh khoản, tương đương vài trăm triệu đô la. Quá nhỏ so với nhu cầu thanh toán toàn cầu. Có một chỉ số mà dân mining hay nhìn: hash price, tức doanh thu mỗi terahash mỗi ngày. Sau halving 2024, hash price giảm xuống vùng đáy lịch sử. MARA phải pha loãng cổ phiếu để mua máy đào mới, nhưng giá cổ phiếu không giữ được. Khi chi phí khai thác cao hơn giá trị bitcoin tạo ra, mô hình này không thể duy trì mãi. Đến phần ít ai nói. Mối quan tâm thực sự của MARA không phải việc Bitcoin có thanh toán được hay không. Nó nằm trong bảng cân đối kế toán. Marathon nắm hơn 40.000 bitcoin. Thu nhập từ đào coin phụ thuộc vào giá BTC và phí mạng. Phí giao dịch chỉ chiếm vài phần trăm tổng doanh thu. Phần còn lại đến từ giá tài sản. Do đó, rót vốn vào AI không phải là từ bỏ Bitcoin. Đó là phòng hộ. Điện, nhà xưởng, đội ngũ vận hành là những thứ MARA có thể tái sử dụng. Máy đào ASIC không chạy được thuật toán AI. Nhưng tòa nhà thì có. Nguồn điện 400 megawatt thì có. Kỹ năng vận hành hạ tầng quy mô lớn thì có. Một trung tâm dữ liệu AI tạo doanh thu từ hợp đồng cho thuê GPU dài hạn. Phố Wall định giá loại doanh thu ổn định cao hơn nhiều so với doanh thu đào coin biến động. Đó là lý do CEO công khai nói Bitcoin bỏ lỡ thanh toán. Ông ấy đang gửi một thông điệp kép: một nhận định kỹ thuật, và một lời tuyên bố với nhà đầu tư rằng công ty sắp chuyển mình. Tôi từng trải qua thất bại tương tự. Năm 2021, tôi xây dựng NftProof, một trình xác thực nguồn gốc NFT dùng bằng chứng không tiết lộ. Công nghệ hoạt động. Sản phẩm xử lý hơn 1.000 yêu cầu mỗi ngày. Nhưng không có chiến lược phân phối, dự án chết dần. Tôi viết bài "Bài học từ một dự án NFT ZK thất bại" để nói rằng hạ tầng tốt không cứu được mô hình kinh doanh. MARA đang ở đúng vị trí đó. Công nghệ của họ vẫn là Bitcoin mining. Doanh thu lại kể câu chuyện AI. Hệ quả lớn hơn nằm ở mạng lưới. Nếu các công ty khai thác lớn cùng chuyển nguồn lực sang AI, ai duy trì hash rate? Các pool nhỏ sẽ bị thâu tóm. Hash power dồn về một số ít trung tâm dữ liệu. Đồng thuận phi tập trung trở thành hình thức. Một mạng lưới do ba hoặc bốn thực thể kiểm soát không còn là mạng lưới chống kiểm duyệt. Nó chỉ là một cơ sở dữ liệu đắt đỏ. Điều phản trực giác: Fred Thiel không phản bội Bitcoin. Ông phản bội câu chuyện cũ của ngành khai thác. Trước đây, họ bán cổ phiếu bằng luận điểm "Bitcoin là vàng kỹ thuật số". Giờ họ bán luận điểm "chúng tôi có điện và hạ tầng". Cùng một tài sản, hai câu chuyện, hai mức định giá. Ngành khai thác đang tách rời khỏi sự sống còn của mạng lưới. Còn một lớp nữa. SEC theo đuổi chiến lược cưỡng chế theo từng vụ việc. Họ không ban hành quy tắc rõ ràng, chỉ kiện công ty này đến công ty khác. Kết quả: các sàn giao dịch lớn và nhà phát hành stablecoin tập trung thống trị thị trường Mỹ, vì họ có nguồn lực pháp lý. Bitcoin, thứ không có công ty đứng sau, bị đẩy vào nhóm tài sản đầu tư. Chính sách mơ hồ loại Bitcoin khỏi cuộc chơi thanh toán nhanh hơn bất kỳ giới hạn công nghệ nào. Câu nói của Thiel phản ánh hệ quả pháp lý. Thanh toán Bitcoin lỗi? Không chỉ tôi thấy. CEO của MARA cũng thấy. Mô hình doanh thu miner lỗi? Ông ấy thấy và đang vá bằng AI. Câu hỏi của tôi không phải Bitcoin có thể làm tiền hay không. Mà là: nếu tất cả miner lớn đều sang AI, mạng lưới có đủ phân tán để chống kiểm duyệt? MARA có thể cứu mình. Nhưng Bitcoin không thể chuyển đến một trung tâm dữ liệu khác. Khi những người vận hành rời đi, sự bảo vệ cuối cùng cũng rời đi. 10 năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại câu nói của Thiel như ngày những người gác đền cuối cùng rời khỏi ngôi đền. Tôi hy vọng tôi sai.