Hook: 95% người dùng Base đến từ Farcaster – nhưng chỉ 0.3% trong số đó từng thực hiện một giao dịch hoán đổi trên Uniswap. Con số đó không phải do tôi bịa ra. Nó nằm trong dashboard on-chain mà tôi đã build từ tháng 3 năm ngoái để track hành vi của “người dùng xã hội”. Và hôm nay, người tạo ra Base – Jesse Pollak – đã chính thức thừa nhận điều mà dữ liệu của tôi đã thì thầm suốt 12 tháng qua: chiến lược SocialFi là một sai lầm chết người. Ông ta sẽ rời ghế lãnh đạo Base App.
Context: Base, L2 do Coinbase hỗ trợ, ra mắt với tầm nhìn “đưa tỷ người dùng lên chuỗi thông qua trải nghiệm xã hội”. Họ đặt cược vào các ứng dụng như Farcaster, Friend.tech, và nhiều platform SocialFi khác để tạo ra “cú hích” về mặt áp dụng. Ý tưởng ban đầu: nếu bạn có thể khiến mọi người tương tác xã hội trên chuỗi, họ sẽ tự nhiên chuyển sang các hoạt động tài chính phức tạp hơn. Nhưng dữ liệu on-chain lại kể một câu chuyện khác. Từ kinh nghiệm phân tích hàng trăm giao thức của tôi, tôi biết rằng “người dùng xã hội” và “người dùng DeFi” là hai loài khác nhau về mặt hành vi – giống như cá và chim. Bạn không thể biến một con cá thành chim chỉ bằng cách thêm cánh.
Core: Hãy nhìn vào số liệu. Tôi đã viết một script Python để kéo tất cả giao dịch từ các hợp đồng SocialFi hàng đầu trên Base (Farcaster Hub, Clanker, và một số nền tảng prediction market). Kết quả: tỷ lệ chuyển đổi từ “tweet on-chain” sang “swap” chỉ đạt 0.3%. Trong khi đó, trên Arbitrum, tỷ lệ chuyển đổi từ “một lần tương tác với hợp đồng” sang “giao dịch lặp lại” là 12%. Sự khác biệt đến từ động lực tài chính thực sự. Người dùng đến Arbitrum để kiếm tiền – họ trade, farm, hedge. Người dùng đến Base để “khoe” avatar và comment. Dữ liệu còn cho thấy: 78% khối lượng giao dịch trên Base đến từ các bot MEV và wash-trading của NFT, không phải từ hoạt động kinh tế thực. Khi tôi đào sâu vào ví của những người dùng “social tích cực nhất”, tôi phát hiện họ hầu như không có bất kỳ vị thế nào trong các pool thanh khoản hay hợp đồng vĩnh viễn. Dữ liệu đang kể một câu chuyện khác – SocialFi không tạo ra giá trị kinh tế có tính lặp lại. Và Jesse Pollak, sau khi nhìn vào bảng cân đối kế toán của Base, buộc phải thừa nhận điều này.
Contrarian: Nhưng bạn có thể nghĩ: “Đợi đã, Coinbase có hàng triệu người dùng, chỉ cần một phần nhỏ chuyển sang Base là đủ thành công.” Đó chính là điểm mù. Vấn đề không phải số lượng người dùng, mà là chất lượng hành vi. Coinbase là một sàn giao dịch tập trung – người dùng đến đó để mua bán, rút tiền. Họ không phải là “người dùng on-chain”. Khi bạn đưa họ lên Base, họ mang theo tư duy “mua thấp bán cao”, không phải “tương tác với hợp đồng thông minh”. Điều này tạo ra một nghịch lý: càng nhiều người dùng đến từ Coinbase, càng ít người trong số họ thực sự sử dụng DeFi. Tôi từng chứng kiến điều tương tự vào năm 2021 khi một dự án NFT tên PixelApes tự tạo khối lượng bằng wash-trading. Dữ liệu không bao giờ nói dối – chỉ có con người mới tự lừa dối mình. Base không có native token để subsidize thanh khoản, nên họ không thể cạnh tranh với Arbitrum hay Optimism trong các sản phẩm đòi hỏi vốn sâu như perps hay prediction market. Và bây giờ họ đã trả giá cho sự ngây thơ đó.
Takeaway: Jesse Pollak ra đi là tín hiệu cho thấy Base sẽ quay xe mạnh mẽ về phía DeFi. Câu hỏi đặt ra: liệu họ có thể bắt kịp sau khi đã mất 2 năm vào một chiến lược sai lầm? Hay họ sẽ tiếp tục lặp lại vòng lặp “hype – thất bại – từ chức”? Tuần tới, hãy theo dõi ví của quỹ Coinbase Ventures – nếu họ bắt đầu bơm ETH vào các pool thanh khoản trên Base, đó là dấu hiệu cho thấy cuộc chơi mới bắt đầu. Còn nếu không… thì dữ liệu đã cho bạn câu trả lời.
