Tôi đang ngồi trong một quán cà phê ở Barcelona, nhìn màn hình giao dịch đỏ lòa. Tuần trước, Meta công bố doanh thu không đạt kỳ vọng, thị trường AI chao đảo. Nhưng Cathie Wood lại làm điều ngược đời: bà ấy tăng tỷ trọng NVIDIA và TSMC lên mức kỷ lục. Tại sao? Câu trả lời nằm ở một thứ mà ít người để ý: không phải con chip, không phải doanh số, mà là sự khan hiếm của quy trình sản xuất và đóng gói tiên tiến. Hãy để tôi kể cho bạn nghe câu chuyện thực sự đằng sau động thái này.
Bối cảnh: Cuộc chơi của những kẻ 'bán xẻng'
Khi vàng được phát hiện, người giàu nhất không phải thợ đào, mà là người bán cuốc xẻng. Trong cơn sốt AI, NVIDIA là thợ đào – nhưng họ cũng tự bán xẻng cho chính mình. TSMC là nhà máy sản xuất xẻng. ARK Invest, với tư cách là nhà đầu tư, đang mua cổ phần của cả hai. Điều này có gì đặc biệt? Hãy nhìn vào chuỗi giá trị: NVIDIA thiết kế chip (fabless), TSMC sản xuất (foundry). Cả hai đều nắm giữ những nút thắt không thể thay thế trong chuỗi cung ứng AI.
Phân tích kỹ thuật: Tại sao TSMC không thể bị thay thế?
Hãy bắt đầu từ công nghệ chế tạo. Hiện tại, NVIDIA dùng kiến trúc Hopper và Blackwell trên tiến trình 4nm và 4NP của TSMC. TSMC đã sản xuất hàng loạt 3nm (N3) từ cuối 2022, và sắp tới 2nm (N2) với kiến trúc GAA sẽ ra mắt vào nửa cuối 2025. So với Samsung, TSMC dẫn trước khoảng 0.5 thế hệ; so với Intel, dẫn trước 1-2 thế hệ. Nhưng điều quan trọng không chỉ là kích thước transistor. Đó là tỷ lệ đạt yêu cầu (yield). TSMC không bao giờ công bố con số chính xác, nhưng giới công nghiệp ước tính yield của họ trên 5nm và 3nm vượt trội so với Samsung. Yield cao đồng nghĩa với chi phí thấp hơn và khả năng giao hàng ổn định – điều mà một công ty fabless như NVIDIA cần tuyệt đối.
Còn nữa: đóng gói tiên tiến. Chip Blackwell của NVIDIA dùng hai chiplet (die) kết nối qua CoWoS của TSMC. Đây là công nghệ đóng gói 2.5D/3D, cho phép tích hợp bộ nhớ HBM và logic với băng thông cực cao. TSMC đang mở rộng công suất CoWoS gấp đôi từ 2024 lên 2025, nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu từ NVIDIA, AMD, Broadcom. Nói cách khác, không chỉ có chip xử lý, mà cả khả năng đóng gói cũng là nút thắt cổ chai. ARK nhìn thấy điều này: đầu tư vào TSMC đồng nghĩa với đầu tư vào cả 'nhà máy đóng gói' độc quyền.
Phân tích chuỗi cung ứng: Những mắt xích yếu
Nhưng không có gì là hoàn hảo. Hãy nhìn vào sự phụ thuộc: NVIDIA phụ thuộc vào TSMC cho sản xuất, và vào HBM từ SK Hynix/Samsung. TSMC phụ thuộc vào ASML cho máy quang khắc EUV, và vào vật liệu Nhật Bản. Nếu một trong những mắt xích này đứt, toàn bộ chuỗi sụp đổ. Đặc biệt, rủi ro địa chính trị: TSMC tập trung sản xuất tại Đài Loan – một điểm nóng. Mỹ, EU, Nhật Bản đang đẩy mạnh sản xuất nội địa hóa thông qua các đạo luật như CHIPS Act, nhưng chi phí cao hơn và thời gian xây dựng nhà máy mất 3-5 năm. Trong ngắn hạn, TSMC vẫn là lựa chọn duy nhất cho chip tiên tiến nhất.
ARK Invest dường như đang đánh cược rằng rủi ro địa chính trị sẽ không xảy ra trong 2-3 năm tới, hoặc nếu có, TSMC vẫn là trung tâm không thể thay thế. Nhưng tôi từng thấy nhiều người đánh cược vào 'không thể thay thế' và thua – hãy nhớ bài học về sự phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất trong lịch sử.
Công suất & Capex: Cuộc đua vũ trang
TSMC dự kiến chi 380-420 tỷ USD cho capex năm 2025, chủ yếu mở rộng công suất 3nm/2nm và CoWoS. Các nhà máy ở Arizona (Mỹ) và Kumamoto (Nhật) đang được xây dựng, nhưng tiến độ chậm hơn dự kiến. Nhà máy Arizona dự kiến sản xuất năm 2025, nhưng yield cần 4-6 quý để ổn định. Trong thời gian đó, TSMC vẫn phải chịu chi phí khấu hao cao, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Tuy nhiên, nhu cầu AI mạnh đến mức họ có thể bù đắp bằng giá cao hơn. Giá wafer tiên tiến dự kiến tăng 5-10% trong 2025.
NVIDIA, với tư cách fabless, có capex rất thấp (~5% doanh thu). Họ dùng tiền để mua chip từ TSMC và bán với giá cao. Biên lợi nhuận gộp của NVIDIA đạt 70%+, TSMC đạt 55-60%. Cả hai đều là những con gà đẻ trứng vàng, nhưng nếu nhu cầu AI chững lại, NVIDIA sẽ chịu tổn thương nặng hơn vì phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. TSMC có đa dạng hóa khách hàng hơn: Apple, AMD, Qualcomm, v.v.
Nhu cầu thị trường: AI vẫn là 'cơn khát' chưa có điểm dừng
Dữ liệu cho thấy nhu cầu chip AI tập trung vào đào tạo mô hình lớn (60%+ doanh thu) và suy luận (20%+). Suy luận đang tăng trưởng nhanh hơn, vì khi chi phí suy luận giảm, lượng truy vấn tăng theo cấp số nhân. NVIDIA đang bán hết mọi lô hàng Blackwell đến cuối 2025. TSMC thấy doanh thu từ AI tăng từ 10-15% năm 2024 lên 20%+ năm 2025. Đây là động lực chính.
Nhưng tôi nghi ngờ: liệu các công ty đám mây có tiếp tục chi tiêu khủng khi chưa thấy lợi nhuận rõ ràng? Meta vừa báo cáo doanh thu quảng cáo yếu, nhưng vẫn tăng chi tiêu AI. Đây là logic 'chạy đua vũ trang': ai dừng lại sẽ thua trong cuộc đua mô hình. ARK đặt cược rằng sự chi tiêu này sẽ tiếp diễn ít nhất 2-3 năm nữa, và TSMC/NVIDIA là người hưởng lợi chính.
Địa chính trị: Lằn ranh đỏ
Mỹ đã cấm xuất khẩu chip AI cao cấp sang Trung Quốc. NVIDIA bị mất doanh số từ Trung Quốc (giảm từ 20% xuống còn vài phần trăm), nhưng tổng doanh thu vẫn tăng mạnh nhờ nhu cầu toàn cầu. Về phía TSMC, các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với thiết bị sản xuất chip không ảnh hưởng đến họ, vì TSMC là đồng minh chiến lược. Tuy nhiên, nếu xung đột Đài Loan xảy ra, toàn bộ chuỗi cung ứng chip cao cấp sẽ đứt gãy. Đây là rủi ro mà ARK chấp nhận, có lẽ vì họ tin rằng xác suất thấp.
Góc nhìn phản trực giác: Điều gì nếu tất cả đã được định giá?
Tôi thấy một điểm mù: ARK đang mua vào khi thị trường AI đã quá nóng. Định giá của NVIDIA ở mức P/E 40-50, TSMC ở mức 20-25. Nếu tăng trưởng chậm lại, cổ phiếu có thể giảm 30-50%. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ AMD, ASIC (Google TPU, Amazon Trainium) đang lớn dần. Nếu NVIDIA mất thị phần, TSMC vẫn có lợi vì sản xuất cho tất cả, nhưng nếu nhu cầu AI tổng thể yếu đi, cả hai đều chịu ảnh hưởng.
Một điều nữa: ARK nổi tiếng với việc mua đỉnh và bán đáy. Họ từng bán Tesla trước khi nó tăng, mua Zoom sau khi nó giảm. Lần này, Cathie Wood có thể đang lặp lại sai lầm? Tôi không chắc. Nhưng tôi biết rằng việc nắm giữ cả 'người bán xẻng' và 'thợ đào' là một chiến lược thông minh về mặt lý thuyết, nhưng thực tế thị trường luôn có những bất ngờ.
Kết luận: Câu chuyện AI còn dài, nhưng hãy coi chừng những nút thắt
ARK Invest đặt cược vào sự khan hiếm của công nghệ tiên tiến. Họ tin rằng TSMC và NVIDIA sẽ tiếp tục thống trị khi AI mở rộng. Tôi đồng ý với luận điểm dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, rủi ro địa chính trị và định giá cao có thể gây ra biến động. Nếu bạn là nhà đầu tư, hãy tự hỏi: bạn có sẵn sàng chịu đựng một cú giảm 40% để đổi lấy tiềm năng tăng gấp đôi trong 5 năm? Với tôi, tôi sẽ theo dõi chặt chẽ các chỉ số: yield của TSMC 2nm, doanh số HBM, và chi tiêu của các ông lớn đám mây. Đó mới là những tín hiệu thực sự.
Còn bạn, bạn có dám đặt cược vào người bán xẻng không?