Một tổ chức nghiên cứu châu Á vừa chọn năm 2036 làm điểm đến cho bản đồ dài hạn của mình. Không phải 2030 — quá gần để kiểm chứng. Không phải 2050 — quá xa để tưởng tượng. Mà là 2036: một con số đủ xa để lảng tránh trách nhiệm, đủ gần để không bị coi là viễn tưởng. Ai đang đứng sau trò chơi này? Và quan trọng hơn — vì sao chúng ta luôn bị hút vào những lời tiên tri?
Tôi đã dành chín năm quan sát ngành này đẻ ra và chôn cất hàng trăm narrative. Nhưng có một thể loại tôi chưa bao giờ hết ngạc nhiên: báo cáo tầm nhìn 10 năm từ các viện nghiên cứu. Chúng vừa vô nghĩa, vừa có ý nghĩa kỳ lạ. Và bài phân tích về Tiger Research vừa rồi khiến tôi phải ngồi lại, mở tab thứ sáu về chủ đề này, và viết ra thứ bạn đang đọc.
Mỗi đợt pump đều ẩn chứa một câu chuyện chưa kể. Câu chuyện của Tiger Research không nằm ở những gì họ dự đoán — mà nằm ở lý do họ chọn thời điểm này để dự đoán.
Bối cảnh: Ngành crypto đang "đói" tương lai
Hãy nhìn lại lịch sử các mốc thời gian trong crypto. Năm 2017, mọi ICO đều hứa hẹn "thế giới phi tập trung trong 3 năm". Năm 2020, DeFi Summer bán giấc mơ "ngân hàng không cần ngân hàng" với lộ trình 24 tháng. Năm 2021, NFT hứa hẹn "metaverse sẽ thay thế đời thực" trước 2025. Kết quả ra sao? Phần lớn những lời hứa ngắn hạn đó đã chết trước khi kịp tỏa sáng.
Bây giờ, thị trường đang đi ngang. ETF đã được duyệt. Tiền tổ chức đã vào. Nhưng không ai dám nói chắc điều gì sẽ xảy ra trong 12 tháng tới. Chính trong khoảng trống không chắc chắn đó, các tổ chức nghiên cứu nhảy vào với những mốc thời gian vô hạn — và Tiger Research chọn 2036.
Tại sao lại là 2036? Theo phân tích từ báo cáo tôi đọc được, con số này không phải ngẫu nhiên. Mười năm là đủ để hoàn thành một đến hai chu kỳ công nghệ trọn vẹn. Nó đủ xa để không ai bắt bẻ bạn khi bạn sai — vì lúc đó chẳng ai còn nhớ bạn đã nói gì. Nó cũng đủ gần để tạo cảm giác "có thể chạm tới". Một mốc thời gian được thiết kế để tối ưu hóa sự an toàn về danh tiếng cho tổ chức phát hành, chứ không phải để tối ưu hóa giá trị thông tin cho người đọc.
Săn narrative giống như đọc vị thời đại. Và thời đại này đang gửi đi một tín hiệu rất rõ ràng: chúng ta quá mệt mỏi với những biến động ngắn hạn, đến mức sẵn sàng tin vào bất cứ ai vẽ ra một tương lai đủ đẹp và đủ xa.
Phần lõi: Cơ chế tạo niềm tin của những dự đoán dài hạn
Đừng hiểu lầm tôi. Tôi không phải đang bài xích Tiger Research — thực ra tôi tôn trọng cách họ chọn góc nhìn châu Á trong một ngành công nghiệp mà phần lớn tiếng nói đến từ phương Tây. Nhưng với tư cách một người từng nuốt trọn những báo cáo tương tự và phải trả giá bằng một phần danh mục đầu tư, tôi có nghĩa vụ phải mổ xẻ cơ chế tâm lý đằng sau thứ đang được bán.
Thứ nhất, hiệu ứng "mỏ neo thời gian". Khi một tổ chức có uy tín chọn năm 2036 làm mốc, họ đang âm thầm thiết lập một khung tham chiếu. Bạn không còn nghĩ "liệu crypto có còn tồn tại trong 5 năm nữa", mà bắt đầu nghĩ "liệu năm 2036, thị trường châu Á sẽ vận hành ra sao". Cái neo tinh tế này đã chuyển cuộc trò chuyện từ "có hay không" sang "như thế nào". Và một khi bạn chấp nhận câu hỏi "như thế nào", bạn đã ngầm chấp nhận tiền đề rằng crypto chắc chắn sẽ tồn tại và thống trị. Đó chính là sức mạnh của một narrative được đóng gói dưới dạng nghiên cứu.
Thứ hai, sự đối xứng bất cân xứng giữa rủi ro và phần thưởng của các nhà dự đoán. Nếu Tiger Research dự đoán năm 2036 AI agent sẽ thống trị DeFi và điều đó xảy ra — họ vĩ đại. Nếu điều đó không xảy ra — gần như không ai quay lại kiểm tra. Trong khi đó, nếu họ dự đoán BTC đạt 100.000 đô la trong quý tới và sai, danh tiếng của họ sẽ bay màu ngay lập tức. Cấu trúc khuyến khích này khiến các tổ chức nghiên cứu ngày càng đổ xô về phía những dự đoán dài hạn, mơ hồ, và gần như không thể bị bắt bẻ. Đó là một dạng "yield farming" danh tiếng. Yield farming thực chất là farming attention.
Thứ ba, tâm lý "FOMO ngược" trong cộng đồng. Khi một báo cáo tầm nhìn 2036 được phát hành trong giai đoạn thị trường đi ngang, nó tạo ra một hiệu ứng tinh tế: nỗi sợ bị bỏ lại phía sau một phiên bản tương lai tốt đẹp. Bạn không FOMO vì một token tăng giá. Bạn FOMO vì một viễn cảnh mà nếu bạn không "ở trong cuộc chơi", bạn sẽ bị bỏ lại ở năm 2025 trong khi thế giới bước sang năm 2036. Nỗi sợ này mạnh hơn nhiều so với nỗi sợ mất tiền — bởi vì nó đánh vào bản năng sinh tồn xã hội của chúng ta.
Hãy để tôi kể cho bạn nghe về lần đầu tôi dính bẫy dự đoán dài hạn. Năm 2021, sau khi BAYC đưa tôi lên đỉnh, tôi đọc một báo cáo từ một quỹ đầu tư nổi tiếng dự đoán "metaverse sẽ trở thành nền kinh tế 1.000 tỷ đô la vào 2028". Tôi tin. Tôi mua đất ảo trên ba nền tảng metaverse khác nhau. Tôi mất 30% số vốn đã kiếm được từ NFT chỉ trong sáu tháng, vì cái gọi là "nền kinh tế 1.000 tỷ" chưa bao giờ thành hình — ít nhất là theo cách mà báo cáo đó mô tả. Mất tiền ICO dạy tôi đọc vị tâm lý đám đông. Và bài học lần này không phải là "đừng tin dự đoán dài hạn", mà là "hãy hiểu chức năng thực sự của chúng".
Chức năng thực sự của một báo cáo tầm nhìn 2036 không phải để dự đoán tương lai. Nó để: - Định vị tổ chức phát hành như một "nhà tư tưởng dài hạn" trong mắt khách hàng tổ chức - Tạo ra một ngôn ngữ chung mà cộng đồng có thể tụ họp quanh đó - Cung cấp một "lá chắn tâm lý" cho các nhà đầu tư đang lo lắng về biến động ngắn hạn - Và quan trọng nhất — xây dựng một câu chuyện lớn đến mức không ai dám phản đối vì nó quá xa
Hãy thử tưởng tượng bạn đang ở một buổi networking và ai đó nói "theo tầm nhìn 2036 của Tiger Research, châu Á sẽ là trung tâm của crypto". Bạn có phản đối không? Gần như chắc chắn là không. Bạn sẽ gật gù, cảm thấy mình đang tham gia vào một điều gì đó lớn lao. Và đó chính là cách một báo cáo dài hạn hoạt động — nó không cần đúng, nó chỉ cần đủ lớn để tạo ra sự đồng thuận.
Góc nhìn phản trực giác: Giá trị thực nằm ở phần "sai" chứ không phải phần "đúng"
Bây giờ đến phần tôi muốn bạn dành nhiều sự chú ý nhất. Phản trực giác của tôi về những báo cáo tầm nhìn dài hạn là: giá trị của chúng không nằm ở những dự đoán — mà nằm ở việc chúng phơi bày những giả định ngầm của thời điểm hiện tại.
Khi Tiger Research (hoặc bất kỳ ai) vẽ ra bức tranh năm 2036, họ không thể tránh khỏi việc sử dụng các khái niệm của năm 2025 để mô tả tương lai. Họ nói về ZK-Rollups, AI agent, token hóa tài sản thực — tất cả những thứ đó đều là sản phẩm của hiện tại. Chính những "lỗ hổng tưởng tượng" này mới là thứ đáng đọc nhất. Chúng cho bạn biết ngành công nghiệp này đang bị ám ảnh bởi điều gì, đang sợ hãi điều gì, và đang tuyệt vọng tin vào điều gì.
Năm 2020, nếu bạn đọc các báo cáo tầm nhìn về "DeFi 2.0", bạn sẽ thấy họ nói về "thanh khoản bền vững" — bởi vì lúc đó ai cũng sợ bong bóng yield farming sẽ vỡ. Năm 2022, các báo cáo về "zkEVM" mọc lên như nấm — bởi vì ai cũng sợ bị bỏ lại trong cuộc đua scaling. Bây giờ, năm 2025, một báo cáo 2036 xuất hiện — và điều đó nói với bạn rằng ngành này đang lo lắng về việc mất phương hướng dài hạn, lo lắng về việc không có một câu chuyện đủ lớn để giữ chân giới trẻ và dòng vốn tổ chức.
Một điểm mù khác mà hầu hết mọi người bỏ qua: những báo cáo này thường được viết bởi các nhà phân tích thuộc thế hệ hiện tại, với những thành kiến của thế hệ hiện tại. Họ không thể dự đoán được những thứ sẽ xuất hiện sau này — giống như năm 2015, không ai dự đoán được NFT sẽ bùng nổ vào 2021. Vậy nên khi đọc báo cáo 2036, đừng hỏi "điều gì sẽ xảy ra" — hãy hỏi "tác giả đang không thể tưởng tượng ra điều gì, bởi vì họ đang đứng trong năm 2025?".
Chính câu hỏi đó mới là thứ có thể giúp bạn tìm ra những cơ hội thực sự — những thứ nằm ngoài khả năng tưởng tượng của ngay cả những nhà nghiên cứu giỏi nhất.
Takeaway: Trở thành người đọc lịch sử tương lai
Vậy tôi muốn bạn làm gì với thông tin này? Đơn giản: lần tới khi bạn thấy một báo cáo tầm nhìn dài hạn từ bất kỳ tổ chức nào — Tiger Research, Messari, a16z, hay thậm chí là một cá nhân nổi tiếng — đừng vội tin, cũng đừng vội coi thường. Hãy đọc nó như một tài liệu lịch sử về tâm lý ngành ở thời điểm hiện tại. Nó nói cho bạn biết ngành này đang mơ về điều gì, đang sợ điều gì, và đang cố thuyết phục chính mình tin vào điều gì.
Với tôi, giá trị của một báo cáo tầm nhìn 2036 không phải ở chỗ nó có đúng hay không — vì gần như chắc chắn là sẽ có nhiều chi tiết sai. Giá trị nằm ở chỗ nó giúp tôi hiểu được "nhiệt độ" của cộng đồng vào thời điểm nó được phát hành. Một ngành công nghiệp khỏe mạnh không cần những lời tiên tri xa vời để giữ niềm tin. Một ngành công nghiệp đang loay hoay tìm phương hướng mới cần chúng.
Và nếu bạn hỏi tôi rằng Tiger Research có thực sự tin vào những gì họ viết trong báo cáo 2036 hay không — tôi sẽ trả lời rằng điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là bạn có nhận ra rằng mình đang được mời tham gia vào một câu chuyện không có hồi kết, trong một thế giới mà ranh giới giữa dự đoán và xây dựng đang ngày càng mờ đi.
Hãy là người đọc những báo cáo đó bằng con mắt săn mồi, không phải con mắt của kẻ an bài. Và hãy nhớ: thứ mà bạn nghĩ là "tầm nhìn tương lai" của họ, thực ra chính là tấm gương phản chiếu hiện tại. Tương lai thật sự — thứ sẽ xuất hiện vào năm 2036 — gần như chắc chắn sẽ không giống bất kỳ ai đang vẽ ra hôm nay.