Thị trường crypto đang đi ngang, nhưng một tín hiệu vĩ mô vừa xuất hiện mà hầu hết mọi người bỏ qua: Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ kiểm soát eo biển Hormuz. Đây không phải là một tin tức địa chính trị thông thường. Dựa trên 16 năm quan sát ngành của tôi, những tuyên bố kiểu này, dù chưa chắc thành hiện thực, luôn tạo ra các xung động thanh khoản mà thị trường crypto phản ứng chậm hơn 2-3 tuần. Hãy nhìn vào bức tranh lớn: Trump không chỉ đang nói với Iran; ông ta đang nói với các cử tri Mỹ và quan trọng hơn, với thị trường năng lượng toàn cầu. Phần lớn phân tích sai về tác động của tuyên bố này, tập trung vào nguy cơ chiến tranh mà bỏ qua câu chuyện thanh khoản đằng sau.
Bối cảnh ở đây là eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 21 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 1/5 lượng tiêu thụ toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng sẽ gây ra cú sốc giá dầu. Và giá dầu tăng có nghĩa là lạm phát tăng, kéo theo việc các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, sẽ trì hoãn việc cắt giảm lãi suất. Điều này tạo ra một môi trường 'stagflation' - lạm phát cao, tăng trưởng chậm. Trong bối cảnh đó, tiền mặt và trái phiếu trở nên kém hấp dẫn, và các tài sản có nguồn cung hạn chế như bitcoin lại nổi lên như một hàng rào chống lại sự mất giá của tiền pháp định. Dữ liệu trích xuất từ các pool thanh khoản cho thấy, trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị trước đây (như xung đột Nga-Ukraine), dòng vốn ban đầu chảy ra khỏi crypto để tìm nơi trú ẩn an toàn (USD, vàng), nhưng sau đó quay trở lại mạnh mẽ khi thị trường nhận ra tính chất dai dẳng của lạm phát.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở 'hiệu ứng bậc hai' của giá dầu. Nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, lạm phát sẽ trở nên 'cứng đầu', buộc các ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất cao. Điều này gây áp lực lên các tài sản rủi ro như cổ phiếu công nghệ và các altcoin có vốn hóa nhỏ. Nhưng Bitcoin, với câu chuyện 'vàng kỹ thuật số' và nguồn cung cố định 21 triệu, thường hoạt động như một kênh trú ẩn an toàn thay thế. Tôi đã chứng kiến điều này trong đợt khủng hoảng năng lượng năm 2022: Bitcoin giảm cùng thị trường chứng khoán, nhưng phục hồi nhanh hơn nhiều khi thị trường bắt đầu định giá lại lạm phát. Các giao thức DeFi, đặc biệt là những giao thức phụ thuộc vào thanh khoản stablecoin, sẽ bị ảnh hưởng. Nếu căng thẳng leo thang, dòng vốn có thể chảy khỏi các pool thanh khoản trên Aave và Compound, đẩy lãi suất cho vay tăng vọt. Ai đã từng trải qua cơn khủng hoảng depeg của USDC tháng 3/2023 đều biết: mô hình lãi suất của Aave và Compound hoàn toàn tùy tiện, chúng chẳng liên quan gì đến cung-cầu thị trường thực. Một cú sốc thanh khoản có thể phơi bày điểm yếu này.
Khi mọi người đều lạc quan rằng tuyên bố của Trump chỉ là chiêu trò bầu cử, tôi lại thấy một câu chuyện phản trực giác. Nếu Trump thực sự theo đuổi chính sách này, hoặc thậm chí chỉ đe dọa nghiêm túc, nó sẽ đẩy nhanh quá trình 'decoupling' của thị trường crypto khỏi các tài sản rủi ro truyền thống. Từ năm 2020, tôi đã theo dõi sự dịch chuyển của narrative 'real-world asset' và nhận thấy rằng, trong thời kỳ bất ổn vĩ mô, crypto có xu hướng trở nên tương quan âm với cổ phiếu công nghệ và tương quan dương với vàng. Một cuộc khủng hoảng Hormuz sẽ là bài kiểm tra thực sự cho luận điểm này. Điểm mù ở đây là thị trường đang định giá quá thấp khả năng xảy ra leo thang. Họ coi đây là 'tiếng ồn' bầu cử, nhưng bỏ qua thực tế rằng ngay cả 'tiếng ồn' cũng có thể tạo ra biến động lớn nếu nó chạm đến nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Bài học quản lý rủi ro tôi học được một cách đắt giá từ 11 lần bị thanh lý năm 2021 là: thị trường thường đi theo kịch bản ít ngờ tới nhất. Nếu căng thẳng Hormuz leo thang, đừng mắc bẫy bán tháo Bitcoin ở vùng giá thấp. Hãy nhìn vào dòng tiền thông minh. Các quỹ đầu tư mạo hiểm và các tổ chức lớn đã âm thầm tích lũy BTC và ETH trong suốt giai đoạn đi ngang này, chờ đợi một chất xúc tác vĩ mô. Liệu Trump có thực sự gửi tàu sân bay đến Hormuz hay không? Câu trả lời nằm ở giá dầu. Và câu chuyện của crypto, như mọi khi, lại bắt đầu từ những xung động thanh khoản toàn cầu.

