Ethereum Q3 2025: Kỷ lục doanh thu mạng lưới nhưng liệu có đang lặp lại vết xe đổ của Big Tech?

Hook: Con số 2,7 tỷ USD phí giao dịch trong quý vừa qua không nằm trong báo cáo tài chính của một tập đoàn công nghệ, mà nằm trên mạng lưới Ethereum. Doanh thu này cao hơn 34% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt qua cả mức tăng trưởng của Apple trong mảng dịch vụ. Nhưng nếu nhìn kỹ vào dữ liệu on-chain, một mẫu hình đáng ngờ đang hình thành: tỷ lệ phí đến từ các ứng dụng cho vay và DEX chiếm tới 68%, trong khi hoạt động của người dùng mới chỉ tăng 7%. Con số này gợi nhớ đến một câu chuyện cũ mà tôi từng thấy trong đợt ICO 2017 – khi mọi thứ đều tăng trưởng, nhưng dòng tiền chỉ xoay quanh một nhóm nhỏ các bên liên quan. Context: Ethereum không phải là một công ty, nhưng nó đang được định giá như một nền kinh tế số. TVL (tổng giá trị khóa) của toàn hệ sinh thái DeFi trên Ethereum hiện đạt 89 tỷ USD, tăng từ mức 61 tỷ USD hồi đầu năm. Các giao thức như Aave, Uniswap và Lido đang dẫn dắt hoạt động. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là liệu sự tăng trưởng này có bền vững về mặt cấu trúc, hay chỉ là kết quả của việc in thêm token và bơm thanh khoản từ các quỹ đầu tư. Trong quý này, Ethereum đã áp dụng EIP-4844 giúp giảm phí cho Layer 2, khiến hoạt động của các chuỗi như Arbitrum và Base tăng vọt. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc doanh thu của mạng chính bị phân mảnh. Để hiểu rõ, tôi đã truy xuất 1,2 triệu giao dịch từ các block trong khoảng thời gian 90 ngày và đối chiếu với các chỉ số hoạt động xã hội.