Mùa hè 2025, chúng tôi đã chứng kiến một tín hiệu lạ: chi tiêu AI khổng lồ bắt đầu chững lại. Một báo cáo từ BeInCrypto phác họa bức tranh tương phản: các siêu tập đoàn đổ hàng nghìn tỷ USD vào hạ tầng, nhưng doanh thu từ AI vẫn chưa đuổi kịp kỳ vọng. Điều này gợi nhớ đến câu chuyện về những hạt giống DeFi năm 2017 – niềm tin mãnh liệt, nhưng cần thời gian để nảy mầm.
Bối cảnh: Khi số liệu biết nói Goldman Sachs ước tính đến cuối 2026, chi tiêu AI liên quan có thể vượt 8000 tỷ đô mỗi năm. Morgan Stanley còn táo bạo hơn: gần 3 nghìn tỷ vào 2028, với hơn 80% chưa xảy ra. Nhưng điểm đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng đang chậm lại – dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về lợi nhuận biên. Trong thế giới blockchain, chúng tôi đã thấy điều tương tự: các dự án Layer 2 và DeFi từng huy động hàng trăm triệu, nhưng TVL và phí giao dịch không tăng tương ứng. Đây là bài toán chung của mọi hạ tầng mới: chi phí trước, lợi nhuận sau.
Phân tích cốt lõi: Định luật bảo toàn kỳ vọng Báo cáo chỉ ra rằng các công ty lớn đang dùng dòng tiền nội bộ để tài trợ cho chi tiêu AI, nhưng điều này không đảm bảo tỷ suất hoàn vốn (ROI). Ở blockchain, hiện tượng tương tự xuất hiện khi các validator và miner đầu tư mạnh vào phần cứng, nhưng phần thưởng khối giảm dần. Một điểm thú vị: tính tập trung của thị trường – JPMorgan cho biết 20 cổ phiếu hàng đầu chiếm 50,8% vốn hóa S&P 500. Trong crypto, top 10 token chiếm hơn 70% tổng vốn hóa. Điều này tạo ra rủi ro hệ thống: nếu một vài dự án lớn thất bại, toàn bộ hệ sinh thái chịu ảnh hưởng.
Góc nhìn phản trực giác: Chậm lại không có nghĩa là sụp đổ AI spending chậm lại có thể là tín hiệu tích cực nếu nguyên nhân đến từ hiệu suất mô hình tăng. Tương tự, trong blockchain, việc giảm chi tiêu cho hạ tầng (như sharding, rollup) có thể báo hiệu sự trưởng thành: các giải pháp hiện tại đã đủ tốt, không cần thêm vốn. Tuy nhiên, báo cáo cũng cảnh báo về “bong bóng AI” khi 45% nhà quản lý quỹ xem đây là rủi ro lớn nhất. Trong crypto, mỗi chu kỳ tăng giá đều có những dự án “zombie” không thể tạo ra giá trị thực. Điều quan trọng là phân biệt giữa đầu tư có mục đích và đầu cơ thuần túy.
Takeaway: Hạt giống cần đất màu mỡ Mỗi làn sóng công nghệ – từ Internet đến AI, từ DeFi đến NFT – đều có giai đoạn “vỡ mộng” trước khi tìm được chỗ đứng. Chi tiêu AI chậm lại là cơ hội để chúng tôi kiểm tra lại giả định: liệu blockchain có đang lặp lại sai lầm tương tự? Hay chúng tôi đang xây dựng một nền tảng bền vững hơn, nơi giá trị thực sự đến từ phi tập trung và cộng đồng? Câu trả lời nằm ở những dự án biết cách biến vốn thành sản phẩm, chứ không chỉ là hứa hẹn.