Ethereum từ bỏ Poseidon: Cuộc cách mạng hậu lượng tử bắt đầu từ một dòng code

Hầu hết các bài toán rủi ro trong blockchain đều bắt nguồn từ một chi tiết nhỏ: việc chọn hash function cho SNARK. Vào ngày 13/8/2025, Justin Drake – nhà nghiên cứu cốt lõi của Ethereum Foundation – tuyên bố Ethereum sẽ từ bỏ Poseidon, chuyển sang SHA2/BLAKE kết hợp với binary field SNARKs. Đây không phải một bản nâng cấp thông thường. Đây là sự đảo ngược paradigm: thay vì thiết kế hash cho SNARK, giờ đây chúng ta thiết kế SNARK cho hash. Bối cảnh: Trong suốt 8 năm qua, Ethereum Foundation đã tài trợ nghiên cứu về SNARK-friendly hash như Poseidon, vốn tối ưu cho circuit ZK nhưng dựa trên các cấu trúc đại số mới (lớn prime field). Tháng 8/2025, kết quả nghiên cứu tổng kết: Poseidon có thể không an toàn trước các cuộc tấn công lượng tử và AI-driven cryptanalysis. Giải pháp? Quay về các hash tiêu chuẩn như SHA2, BLAKE2s – đã được kiểm chứng hàng thập kỷ – và xây dựng binary field SNARK (Binius, Flock) để chứng minh chúng hiệu quả. Justin Drake gọi đây là triết lý “minimal assumptions”: chỉ dựa vào những gì đã được thử thách nhiều nhất. Phân tích kỹ thuật: Điểm mấu chốt là binary field cho phép biểu diễn trực tiếp các phép toán bit của SHA2, thay vì phải ánh xạ qua prime field. Theo dữ liệu từ nghiên cứu Binius (Benjamin Diamond, Jim Posen, 2023), với binary field, một máy tính xách tay có thể thực hiện ~1 triệu hash SHA2 mỗi giây trong SNARK, chỉ chậm hơn CPU native khoảng 100 lần – con số tương đương với Poseidon trên large prime field. Tuy nhiên, đổi lại, Ethereum hy sinh tốc độ chứng minh (vẫn ở cùng order of magnitude) để đạt được giả định bảo mật “không có giả định mới”. Điều này có nghĩa: không cần chờ 10 năm để Poseidon bị crack, không cần lo lắng về lattice hay isogeny bị tấn công (như HAWK, SQIsign đã từng). Nhưng đây là con dao hai lưỡi. Từ kinh nghiệm audit của tôi với OmiseGo năm 2017, tôi biết rằng bất kỳ sự thay đổi nền tảng nào cũng kéo theo chi phí chuyển đổi cực kỳ lớn. Các dự án ZK-Rollup như zkSync, Linea, Polygon zkEVM đã xây dựng toàn bộ stack dựa trên Poseidon – từ phần cứng ASIC, proof aggregation, đến toolchain. Dù Drake khẳng định “Poseidon không bị lỗi thời, các dự án hiện tại không cần migrate”, nhưng về dài hạn, sự tương tác giữa L1 (dùng SHA2) và L2 (dùng Poseidon) sẽ tạo ra friction: chi phí verify cross-chain proof tăng lên, khả năng tương thích với future aggregation giảm. Đây là điểm mù mà nhiều nhà đầu tư đang bỏ qua. Contrarian angle: Chính xác thì “không cần migrate” là một tuyên bố chính trị, không phải kỹ thuật. Một khi Ethereum Foundation chính thức chuyển hướng nguồn lực (tài trợ, nghiên cứu, developer mindshare) sang binary field SNARK, cộng đồng Poseidon sẽ dần bị bỏ rơi – giống như việc Intel bỏ Itanium, dù nó vẫn “hoạt động tốt”. Những team ZK-Rollup thông minh sẽ bắt đầu tích hợp hỗ trợ SHA2 ngay từ bây giờ, để tránh bị mắc kẹt trong 2-3 năm tới. Takeaway: Ethereum đang đánh cược rằng “minimal assumptions” sẽ chiến thắng trong kỷ nguyên lượng tử và AI. Nếu thành công, Ethereum sẽ trở thành “trusted infrastructure” cho các tổ chức tài chính và chính phủ – nơi mà sự an toàn dài hạn quan trọng hơn hiệu suất ngắn hạn. Câu hỏi đặt ra: Liệu các ZK-Rollup có đủ dũng cảm để từ bỏ Poseidon khi chưa bị ép buộc? Hay họ sẽ chờ đến khi thị trường phạt giá?